وطن کجاست؟

هنرمندان سوری از وطن و حس تعلق می گویند

c"زندگی حلزون وار من"
حلزونی در حال خزیدن روی یک چمدان. این صحنه ای ست که ایمان حماده، فیلمساز سوری با آن فیلم خود را آغاز کرده است. حماده از
سال ۲۰۱۳ در آلمان زندگی می کند و فیلمش "در جستجوی خانه" نیز  در این کشور به نمایش درآمده است. او در این فیلم خود را با حلزونی مقایسه می کند که خانه اش را گم کرده و در سراسر جهان به دنبال یافتن خانه است. ایمان می گوید تا پیش ازینکه معلم زبان آلمانی اش از او در مورد مفهوم وطن و خانه بپرسد چندان در این مورد فکر نکرده بود. او در جواب معلمش، وطن را صدای بیل پدرش توصیف کرد که هر روز صبح زود در مزرعه اش کار می کرد. برای ایمان وطن یعنی صداها، عطرها و خاطره هایی که به سادگی فراموش نمی شوند. او در دانشگاه سن پترزبورگ در رشته فیلم و تلویزیون تحصیل کرده و از سال ۲۰۱۵ به این سو در برلین یک شرکت فیلمسازی تاسیس کرده است.

 


dدر جستجوی خانه

محمد ابوهاجر می گوید وطن یعنی جبرِ جغرافیایی. این خواننده رپ اهل سوریه می گوید که ما تصادفا به یک سرزمین متعلق شده ایم و این را ما تغییر داده نمیتوانیم: "من می توانستم به جای آدم دیگری و در یک گوشه دیگر از جهان به دنیا بیایم و او به جای من. این انتخابی نیست". ابو هاجر که در میلان ایتالیا اقتصاد سیاسی خوانده، از سه سال پیش در برلین زندگی می کند.

 



آرزوهای ناتمامa

برای این نویسنده زن فلسطینی سرزمین یک رویای دست نیافتنی است. نعمت خالد زمان زیادی از زندگی اش را در کمپ های مهاجرین سپری کرده است. والدین او در سال 1948 از فلسطین اخراج شدند و او در سوریه بزرگ شده است. او در رمان ها و داستان های کوتاهش سرزمین را به "لیمو" و "درخت زیتون" تشبیه کرده است، اما این رویا دیگر پژمرده است. برای نعمت خالد امروز وطن جایی است که می توان در آن زندگی آسوده ای داشت: "من جایی که باید در آن به دنبال نان شب دوید و آخر دست خالی به خانه بازگشت را وطن نمی نامم". وطن یعنی زندگی در آزادی، بدون هراس از حکومت. وطن یعنی زندگی بدون فشار و اجبار از سوی سنت و مذهب. هر جایی که خانواده، دوستان و افراد مورد علاقه فرد باشند، وطن محسب می شود.

 


a

 

"وطنت را دوست بدار!"

عبدالله بن سعید بن هجیر می گوید: "اسلام برای وطن احترام بسیاری قائل است و مسلمانان را فرا می خواند وطنشان را دوست بدارند و در زندگی اجتماعی و پیشرفت آن مشارکت کنند". پیامبر اسلام ، حضرت محمد نیز ناچار به ترک وطن خود مکه شد و به مدینه نقل مکان کرد. گرچه او از مکه بیرون رانده شد اما با این حال همواره این شهر را دوست داشت. عبدالله اهل فلسطین است اما از چهل سال پیش در آلمان زندگی می کند. او در رشته های گوناگونی تحصیل کرده است؛ از مهندسی گرفته تا مطالعات اسلامی، زبان عربی ، امور آموزش و تربیت و جامعه شناسی. او در حال حاضر مدیریت دارالحکمه ، یکی از مراکز اسلامی برلین را برعهده دارد. آیا او آلمان را وطن خود به حساب می آورد؟ عبدالله جواب می دهد: "اینجا وطن دوم من است. بخش قابل توجهی از عمرم را اینجا گذرانده ام. نسل دوم مهاجران مسلمان و دیگر کسانی که اینجا به دنیا آمده و بزرگ شده اند نیز به این سرزمین تعلق دارند و آلمان را وطن خود می دانند".

خالد العبود